Thanh Nguyen 
Đồ chơi cho bé 0-6 tháng ở Nhật thật ra chỉ cần 5–6 món: xúc xắc, thẻ tranh tương phản đen trắng, đồ chơi vải, gương an toàn, baby gym và gặm nướu khi bé lớn hơn chút. Giai đoạn này bé chưa chơi trò, bé chỉ tập nhìn, nghe, với tay và cầm nắm, nên mua nhiều gần như chắc chắn thừa.
Mình viết bài này sau khi tự đi mua và được bạn bè cho lại kha khá đồ. Danh sách dưới đây chia theo mốc tháng tuổi để bạn biết món nào cần mua trước, món nào để sau cũng kịp.
Bé 0–6 tháng cần những loại đồ chơi nào?
Mỗi giai đoạn bé phát triển một nhóm kỹ năng khác nhau, và đồ chơi chỉ đơn giản là công cụ để bé luyện đúng kỹ năng đang lớn. Nhìn tổng thể thì như sau:
- 0–2 tháng — bé nhìn gần, thích tương phản mạnh và âm thanh nhỏ. Đồ chơi để bé nhìn và nghe.
- 2–4 tháng — bé bắt đầu với tay, đạp chân, tập nằm sấp. Đồ chơi để bé với và chạm.
- 4–6 tháng — bé cầm chắc hơn, đưa mọi thứ vào miệng, lật người. Đồ chơi để bé cầm, gặm và lăn.
Không cần mua trước cả ba nhóm. Bé lớn nhanh, mua đúng giai đoạn thì món nào cũng được dùng hết công suất.
Đồ chơi cho bé 0–2 tháng: tập nhìn và nghe
Hai tháng đầu bé chỉ nhìn rõ trong khoảng vài chục centimet và phân biệt tương phản đen trắng tốt hơn màu sắc. Vì vậy đồ chơi giai đoạn này rất đơn giản:
- Xúc xắc nhẹ, âm thanh nhỏ — tiếng Nhật là ラトル. Chọn loại nhẹ tay, tiếng êm, vì tai bé còn rất nhạy.
- Thẻ tranh tương phản đen trắng — モノクロカード. Dựng cạnh chỗ bé nằm, đổi thẻ vài ngày một lần.
- Đồ chơi treo nôi — ベビーメリー. Loại quay chậm có nhạc ru là đủ, không cần bản đắt tiền nhiều chức năng.
- Gương an toàn cho bé — ベビーミラー. Gương nhựa không vỡ, bé nhìn mặt mình rất lâu.
- Đồ chơi vải có tiếng sột soạt — カシャカシャおもちゃ. Vừa nhẹ vừa an toàn khi bé quơ trúng mặt.
Đồ chơi cho bé 2–4 tháng: với tay và tập nằm sấp
Đây là lúc bé bắt đầu vươn tay về phía đồ vật và tập chống tay khi nằm sấp. Đồ chơi nên treo trong tầm với và có nhiều chất liệu để bé sờ:
- Baby gym — ベビージム. Món đáng tiền nhất giai đoạn này vì dùng được liên tục vài tháng, vừa để bé nằm ngửa với đồ treo vừa làm chỗ tập nằm sấp.
- Xúc xắc dễ cầm, cán nhỏ vừa bàn tay bé.
- Đồ chơi vải nhiều chất liệu: nhung, vải thô, phần kêu sột soạt, phần có chuông nhỏ.
- Gương đặt trước mặt khi bé nằm sấp — bé chịu ngẩng đầu lâu hơn hẳn.
- Gặm nướu nếu bé bắt đầu chảy dãi nhiều và đưa tay vào miệng liên tục.
Đồ chơi cho bé 4–6 tháng: gặm nướu, bóng mềm, sách vải
Bé cầm chắc hơn, biết chuyền đồ từ tay này sang tay kia và đưa mọi thứ vào miệng. Danh sách giai đoạn này:
- Gặm nướu — 歯固め（はがため）, chọn loại liền khối, không có chi tiết rời.
- Bóng mềm dễ cầm, loại có lỗ để ngón tay bé bám được.
- Vòng cầm nắm, bé tự cầm và tự đưa lên miệng.
- Đồ chơi nhiều bề mặt và âm thanh để bé so sánh cảm giác chạm.
- Sách vải — 布絵本（ぬのえほん）, giặt được, bé gặm thoải mái.
- Thảm chơi — プレイマット, quan trọng khi bé bắt đầu lật và lăn.
Từ khóa tiếng Nhật để tìm mua đồ chơi cho bé
Gõ tiếng Việt trên trang Nhật sẽ không ra gì. Copy nguyên các cụm dưới đây vào Amazon, Rakuten, Akachan Honpo hay Nishimatsuya:
- 「0ヶ月 おもちゃ」 — đồ chơi cho bé từ 0 tháng
- 「0〜6ヶ月 赤ちゃん おもちゃ」 — đồ chơi bé 0–6 tháng
- 「ベビージム」 — baby gym
- 「ラトル」 — xúc xắc
- 「歯固め」 — gặm nướu
- 「布絵本」 — sách vải
- 「赤ちゃん ボール」 — bóng cho bé
Đồ chơi cho bé cũng là món rất dễ mua lại đồ đã qua sử dụng. Nếu muốn tiết kiệm, xem thêm cách mua đồ cũ trên Mercari và Book-off, hoặc so giá ở các chuỗi siêu thị rẻ ở Nhật vì nhiều nơi có góc đồ em bé giá mềm hơn cửa hàng chuyên.
Lưu ý an toàn khi chọn đồ chơi cho bé sơ sinh
Với bé dưới 1 tuổi, tiêu chí an toàn quan trọng hơn tiêu chí đẹp hay nhiều chức năng:
- Kiểm tra độ tuổi khuyến nghị ghi trên bao bì (対象年齢) và các cảnh báo an toàn kèm theo.
- Tránh mọi chi tiết nhỏ dễ tháo rời: mắt nhựa, nơ, chuông, pin cúc. Bé cho vào miệng là có nguy cơ hóc.
- Ưu tiên đồ có dấu ST (STマーク) của Hiệp hội đồ chơi Nhật Bản — dấu này cho biết sản phẩm đã qua kiểm tra an toàn.
- Giặt được thì tốt, vì hầu hết đồ chơi giai đoạn này sẽ vào miệng bé.
- Dây treo, ruy băng dài không để trong nôi khi bé ngủ.
Thông tin cảnh báo về tai nạn hóc dị vật ở trẻ nhỏ được công bố trên trang của Cơ quan Bảo vệ người tiêu dùng Nhật Bản (消費者庁), còn tiêu chuẩn dấu ST do Hiệp hội đồ chơi Nhật Bản (日本玩具協会) quản lý.
Kinh nghiệm của mình: giai đoạn 0–3 tháng đừng mua nhiều
Thật lòng thì 0–3 tháng không cần mua nhiều đâu. Nhà mình được bạn bè cho lại một mớ đồ chơi mà tới giờ vẫn chưa dùng hết. Bé ngủ phần lớn thời gian, lúc thức lại thích nhìn mặt người hơn nhìn đồ chơi.
Nếu phải chọn lại từ đầu, mình chỉ mua đúng năm món: baby gym, xúc xắc, thẻ tương phản, một món đồ chơi vải và một cái gương. Chừng đó đủ để bé luyện nhìn, nghe, với và cầm nắm cho hết nửa năm đầu. Số tiền còn lại để dành cho bỉm sữa thực tế hơn nhiều — bạn có thể tham khảo bảng chi phí sinh hoạt một tháng ở Nhật để cân đối. Còn phần thủ tục giấy tờ sau sinh thì mình gom riêng trong bài sinh con ở Nhật: trợ cấp, thủ tục và chi phí.
Câu hỏi thường gặp
Bé mới sinh có cần đồ chơi không?
Trong vài tuần đầu bé ngủ gần như cả ngày nên chưa cần đồ chơi. Khi bé bắt đầu thức lâu hơn, một tấm thẻ tương phản đen trắng và một cái xúc xắc nhẹ là đủ. Bé giai đoạn này thích nhìn khuôn mặt người và nghe giọng nói hơn bất kỳ món đồ chơi nào.
Baby gym có đáng mua không?
Đáng, nếu tính theo thời gian sử dụng. Baby gym dùng được từ khoảng 1 tháng tuổi tới lúc bé biết ngồi, vừa làm chỗ bé nằm ngửa với đồ treo vừa làm khu vực tập nằm sấp. Đây là món mình thấy dùng nhiều nhất trong nửa năm đầu.
Mua đồ chơi cho bé ở đâu tại Nhật?
Các chuỗi chuyên đồ em bé như Akachan Honpo và Nishimatsuya có đủ nhóm hàng và ghi rõ độ tuổi khuyến nghị. Mua online thì Amazon Nhật và Rakuten tiện hơn. Đồ chơi bé dùng ngắn ngày nên Mercari hoặc các cửa hàng recycle cũng là lựa chọn tiết kiệm.
Đồ chơi cũ xin lại có dùng được không?
Dùng được, miễn là còn nguyên vẹn và giặt hoặc khử trùng sạch trước khi cho bé chơi. Cần kiểm tra kỹ các mối nối, chi tiết dán, pin và phần nhựa có nứt không, vì đồ đã qua tay bé khác thường bị gặm nhiều. Món nào bong tróc thì bỏ, đừng tiếc.
Khi nào bé cần gặm nướu?
Thường từ khoảng 3–4 tháng, khi bé chảy dãi nhiều và liên tục đưa tay vào miệng. Chọn loại liền khối, không có chi tiết tháo rời và rửa được bằng nước nóng. Không đeo gặm nướu vào cổ bé bằng dây.
