Đầu tư NISA ở Nhật: cách mở tài khoản và chọn quỹ cho người mới

Đầu tư NISA ở Nhật là cách hợp pháp để không phải nộp thuế trên tiền lãi đầu tư. Bình thường lãi từ chứng khoán và cổ tức bị đánh thuế 20,315%; tiền nằm trong tài khoản NISA thì mức đó về 0%.

Từ năm 2024, Nhật đổi sang chế độ NISA mới: hạn mức lớn hơn nhiều, miễn thuế vĩnh viễn thay vì hết hạn sau vài năm. Bài này đi qua đúng những gì bạn cần để bắt đầu — và cả những chỗ người nước ngoài dễ vấp.

Đầu tư NISA ở Nhật là gì, lợi ở đâu?

NISA (少額投資非課税制度) là tài khoản đầu tư được miễn thuế, do nhà nước Nhật lập ra để khuyến khích người dân tự tích lũy tài sản thay vì chỉ gửi tiết kiệm lãi gần 0%.

Khác biệt duy nhất so với tài khoản chứng khoán thường nằm ở phần thuế:

Tài khoản thường — lãi 100.000 yên, nộp thuế 20,315%, còn khoảng 79.685 yên.
Tài khoản NISA — lãi 100.000 yên, nhận đủ 100.000 yên.
Cổ tức và tiền phân phối của quỹ cũng được miễn thuế theo cùng nguyên tắc.

Khoản chênh đó tích lại qua hàng chục năm là con số lớn. Đây cũng là lý do gần như ai đầu tư dài hạn ở Nhật cũng dùng hết hạn mức NISA trước, rồi mới tính tới tài khoản thường.

Hạn mức: hai khung đầu tư dùng song song

Chế độ mới từ 2024 cho bạn dùng đồng thời hai khung trong cùng một năm — trước đây phải chọn một.

Khung	Hạn mức/năm	Đầu tư được gì
つみたて投資枠 (tích lũy)	1,2 triệu yên	Quỹ đầu tư trong danh sách được Cơ quan Dịch vụ Tài chính duyệt
成長投資枠 (tăng trưởng)	2,4 triệu yên	Cổ phiếu riêng lẻ, ETF, phần lớn quỹ đầu tư
Tổng mỗi năm	3,6 triệu yên	—

Ngoài hạn mức năm còn có hạn mức trọn đời 18 triệu yên, trong đó phần khung tăng trưởng tối đa 12 triệu yên. Tính theo giá mua vào, không tính theo giá trị hiện tại — tài sản lên giá không làm bạn hết hạn mức.

Hai điểm khiến chế độ mới dễ thở hơn hẳn bản cũ:

Miễn thuế không thời hạn — giữ bao lâu tùy bạn, không còn mốc 5 năm hay 20 năm như NISA cũ.
Hạn mức hồi lại — bán đi thì phần hạn mức tương ứng (tính theo giá mua) được trả lại vào năm sau để dùng tiếp.

Con số và điều kiện có thể được sửa theo từng đợt chính sách. Trước khi mở tài khoản, đối chiếu lại tại trang NISA của Cơ quan Dịch vụ Tài chính Nhật (金融庁).

Mở tài khoản NISA: điều kiện, giấy tờ và chọn nơi mở

Ai mở được và cần giấy tờ gì

Điều kiện không phân biệt quốc tịch — vấn đề nằm ở tư cách cư trú:

Từ 18 tuổi trở lên, tính theo ngày 1/1 của năm mở tài khoản.
Là người cư trú tại Nhật (居住者). Người Việt có thẻ cư trú và đang sống ở Nhật thuộc diện này.
Mỗi người một tài khoản NISA duy nhất, tại một công ty chứng khoán. Đổi nơi mở được, nhưng theo năm chứ không đổi giữa chừng tùy ý.

Giấy tờ thường phải nộp:

Thẻ cư trú (在留カード)
Số My Number — thẻ My Number hoặc giấy thông báo kèm giấy tờ tùy thân
Tài khoản ngân hàng đứng tên chính bạn

Công ty chứng khoán phải nộp hồ sơ cho cơ quan thuế để xác nhận bạn chưa có NISA ở nơi khác, nên duyệt mất khoảng vài ngày tới hai tuần. Cứ nộp sớm, đừng đợi tới lúc muốn mua mới mở.

Chọn công ty chứng khoán

Ngân hàng cũng bán NISA, nhưng thường ít lựa chọn quỹ và phí cao hơn. Phần lớn người đầu tư dài hạn chọn công ty chứng khoán trực tuyến. Tiêu chí nên so:

Danh sách quỹ trong khung tích lũy — nơi nhiều lựa chọn thì bạn không bị ép mua sản phẩm phí cao.
Phí giao dịch cổ phiếu trong khung tăng trưởng, nếu bạn định mua cổ phiếu riêng lẻ.
Nạp tiền và thanh toán — có liên kết ngân hàng bạn đang dùng không, có mua định kỳ bằng thẻ tín dụng không.
Giao diện tiếng Anh — vài nơi có, phần lớn chỉ tiếng Nhật. Đọc được tiếng Nhật ở mức đọc hợp đồng thì chọn thoải mái hơn nhiều.

Một thao tác nhỏ nhưng rất dễ bỏ sót: nếu định mua cổ phiếu hoặc ETF, hãy đặt phương thức nhận cổ tức là 株式数比例配分方式 (nhận cổ tức vào tài khoản chứng khoán). Chọn sai phương thức thì cổ tức vẫn bị đánh thuế dù cổ phiếu nằm trong NISA — mất đúng phần lợi ích mà bạn mở NISA để có.

Chọn quỹ thế nào cho người mới

Khung tích lũy chỉ chứa các quỹ đã qua sàng lọc của cơ quan quản lý: phí thấp, không phải sản phẩm đầu cơ. Điều đó thu hẹp rủi ro chọn nhầm, nhưng vẫn còn vài trăm quỹ để phân vân. Bốn tiêu chí thực dụng:

Phí quản lý (信託報酬) càng thấp càng tốt — nhóm quỹ chỉ số rẻ hiện ở mức dưới 0,2%/năm. Chênh 1% phí mỗi năm ăn mòn rất nhiều sau 20 năm.
Quỹ chỉ số (index) thay vì quỹ chủ động — bám theo chỉ số thị trường, dễ hiểu, phí rẻ hơn.
Phạm vi phân tán — quỹ theo chỉ số toàn cầu phân tán rộng hơn quỹ chỉ một nước.
Quy mô quỹ — quỹ quá nhỏ có rủi ro bị đóng giữa chừng, buộc bạn phải xử lý ngoài ý muốn.

Về cách vào tiền: đặt lệnh mua định kỳ hằng tháng và để yên là cách phù hợp với người bận và người mới. Nó bỏ qua bài toán đoán đáy — thứ mà cả người chuyên nghiệp cũng thường đoán sai.

Đừng vay tiền để bỏ vào NISA, và chỉ đầu tư phần tiền bạn không cần tới trong vài năm tới. Quỹ khẩn cấp nên nằm ở tài khoản ngân hàng, không nằm trong thị trường.

Những gì NISA không làm được

Phần này ít được nói tới nhưng quan trọng ngang phần lợi ích.

Lỗ trong NISA không được bù trừ thuế — tài khoản thường cho phép lấy khoản lỗ trừ vào khoản lãi để giảm thuế, và chuyển lỗ sang năm sau. NISA không có cả hai. Miễn thuế chỉ có ý nghĩa khi bạn có lãi.
Không phải khoản khấu trừ thu nhập — khác iDeCo, tiền bỏ vào NISA không làm giảm thuế thu nhập trong năm. Bù lại NISA rút ra lúc nào cũng được, còn iDeCo khóa tới 60 tuổi.
Không có nghĩa là không lỗ — NISA chỉ là lớp vỏ thuế. Tài sản bên trong vẫn lên xuống theo thị trường.
Khung tích lũy không mua được cổ phiếu riêng lẻ, và khung tăng trưởng cũng loại trừ một số sản phẩm như quỹ đòn bẩy hay quỹ chia lợi nhuận hằng tháng.

Khi bạn rời Nhật

Đây là điểm người nước ngoài phải hỏi trước khi mở, chứ không phải lúc sắp bay. NISA gắn với tư cách người cư trú tại Nhật. Mất tư cách đó — về nước hẳn chẳng hạn — thì tài khoản NISA không còn duy trì được như bình thường, và thường phải bán hoặc chuyển sang tài khoản thường trước khi đi.

Riêng trường hợp ra nước ngoài tạm thời do công ty điều chuyển, có thủ tục xin duy trì trong thời hạn nhất định, nhưng điều kiện chặt và mỗi công ty chứng khoán xử lý khác nhau. Hỏi thẳng bộ phận hỗ trợ của nơi bạn định mở, bằng câu hỏi cụ thể: “nếu tôi rời Nhật thì tài khoản NISA xử lý thế nào, cần nộp giấy gì, trước bao lâu”.

Tiền lãi và cổ tức khi bạn không còn là người cư trú Nhật cũng có thể phát sinh nghĩa vụ thuế ở Việt Nam. Phần này tùy hoàn cảnh từng người, nên hỏi người có chuyên môn thay vì tự suy.

Bắt đầu từ đâu

Trình tự gọn nhất cho người mới:

Kiểm tra quỹ khẩn cấp (3–6 tháng chi phí sinh hoạt) đã có chưa. Chưa có thì lo phần đó trước.
Chọn một công ty chứng khoán trực tuyến, mở tài khoản thường và tài khoản NISA cùng lúc.
Hỏi luôn về trường hợp rời Nhật, trước khi nạp tiền.
Bắt đầu bằng số tiền nhỏ mà tháng nào cũng duy trì được, đặt mua định kỳ một quỹ chỉ số phí thấp.
Tăng dần khi thu nhập tăng. Không cần dùng hết 3,6 triệu yên ngay từ năm đầu.

Nếu bạn đang cân nhắc giữa đầu tư và mua nhà, hai bài toán này ăn vào cùng một túi tiền — phần trả góp hằng tháng ảnh hưởng trực tiếp tới số tiền bạn còn để đầu tư. Kinh nghiệm về khoản trả góp và cách tính giá hợp lý nằm ở bài mua nhà ở Nhật.

Bài viết là thông tin tham khảo, không phải tư vấn đầu tư, thuế hay pháp lý. Hạn mức, thuế suất và điều kiện của NISA thay đổi theo chính sách — xác nhận lại tại 金融庁 và 国税庁, hoặc hỏi công ty chứng khoán và người có chuyên môn trước khi quyết định. Đầu tư luôn có rủi ro mất vốn.

Đọc thêm

dùng NISA để dành tiền cho con trong 20 năm

Câu hỏi thường gặp

Người nước ngoài có mở được NISA không?

Được, nếu bạn từ 18 tuổi và là người cư trú tại Nhật. Quốc tịch không phải điều kiện. Bạn cần thẻ cư trú, số My Number và tài khoản ngân hàng đứng tên mình. Điều cần hỏi trước là công ty chứng khoán xử lý ra sao khi bạn rời Nhật, vì mỗi nơi một khác.

Mỗi năm được đầu tư tối đa bao nhiêu?

Từ 2024, tổng 3,6 triệu yên mỗi năm: 1,2 triệu cho khung tích lũy và 2,4 triệu cho khung tăng trưởng, dùng song song được. Ngoài ra có hạn mức trọn đời 18 triệu yên tính theo giá mua, trong đó khung tăng trưởng tối đa 12 triệu yên.

Rút tiền từ NISA có bị phạt không?

Không. Bán lúc nào cũng được, tiền về tài khoản và không phát sinh thuế trên phần lãi. Khác iDeCo vốn khóa tới 60 tuổi. Điểm cần nhớ là phần hạn mức đã dùng chỉ được hoàn lại để dùng tiếp vào năm sau, không phải ngay lập tức.

NISA và iDeCo nên chọn cái nào?

Hai chế độ bổ sung cho nhau. iDeCo giảm thuế thu nhập ngay trong năm nhưng khóa tiền tới 60 tuổi. NISA không giảm thuế thu nhập nhưng rút ra tự do. Người chưa chắc chắn sẽ ở Nhật lâu dài thường ưu tiên NISA trước vì tính linh hoạt.

Lỗ trong NISA có được trừ thuế không?

Không. Ở tài khoản thường, khoản lỗ được bù trừ với khoản lãi và chuyển sang năm sau để giảm thuế. NISA không cho làm cả hai việc đó. Vì vậy NISA phát huy tác dụng với khoản đầu tư dài hạn có xác suất sinh lời, không phải với giao dịch ngắn hạn rủi ro cao.

Tiền bạc & thuế