Thuế ở Nhật toàn tập: các loại thuế phải đóng và cách tính

Đi làm ở Nhật, mở bảng lương ra thấy con số thực nhận thấp hơn lương ghi trong hợp đồng khoảng 20–25%, và không hiểu số tiền đó đi đâu — đó là chuyện gần như ai cũng trải qua. Thuế ở Nhật không phức tạp như vẻ ngoài của nó, nhưng vì mọi giấy tờ đều bằng tiếng Nhật nên rất ít người Việt biết mình đang đóng những khoản gì.

Bài này gom lại toàn bộ các loại thuế bạn phải đóng khi sống và đi làm tại Nhật, cách tính từng loại, và những khoản khấu trừ giúp đóng ít đi một cách hợp pháp. Số liệu cập nhật tháng 8/2026, dẫn theo Cục Thuế Quốc gia Nhật Bản (NTA). Riêng thuế cư trú thay đổi theo từng tỉnh thành nên cuối bài có hướng dẫn tra đúng con số nơi bạn ở.

Người Việt đi làm ở Nhật phải đóng những loại thuế nào?

Có ba loại thuế chính mà bất kỳ ai đi làm ở Nhật cũng phải đóng: thuế thu nhập (所得税 shotokuzei), thuế cư trú (住民税 juuminzei) và thuế tiêu dùng (消費税 shouhizei). Hai loại đầu trừ trực tiếp vào lương, loại thứ ba trả mỗi lần mua hàng.

Thuế thu nhập — thuế quốc gia, lũy tiến từ 5% đến 45% tùy thu nhập, trừ vào lương hằng tháng.
Thuế cư trú — thuế địa phương, khoảng 10% thu nhập chịu thuế của năm trước, cộng một khoản cố định.
Thuế tiêu dùng — 10% trên hàng hóa dịch vụ, 8% với thực phẩm mang về.

Ngoài ra còn thuế ô tô (自動車税), thuế tài sản cố định (固定資産税) nếu sở hữu nhà đất, và thuế thừa kế (相続税). Những loại này chỉ chạm tới bạn khi có tài sản tại Nhật.

Một điểm riêng của người nước ngoài: nếu bạn có địa chỉ tại Nhật dưới 5 năm trong vòng 10 năm gần nhất, bạn được xếp là 非永住者 (người cư trú không vĩnh viễn). Nhóm này chỉ bị đánh thuế trên thu nhập phát sinh tại Nhật, cộng với phần thu nhập nước ngoài được chuyển vào Nhật. Ở Nhật quá 5 năm thì toàn bộ thu nhập toàn cầu đều thuộc diện chịu thuế.

Thuế thu nhập shotokuzei tính thế nào?

Thuế thu nhập tính theo bậc lũy tiến trên thu nhập chịu thuế — tức thu nhập cả năm sau khi đã trừ hết các khoản khấu trừ, không phải lương gộp. Công thức:

Thuế thu nhập = (Thu nhập chịu thuế × Thuế suất) − Khoản trừ cố định

Bảng thuế suất áp dụng hiện nay:

Dưới 1.950.000 yên: 5%, trừ 0 yên
1.950.000 – 3.299.000 yên: 10%, trừ 97.500 yên
3.300.000 – 6.949.000 yên: 20%, trừ 427.500 yên
6.950.000 – 8.999.000 yên: 23%, trừ 636.000 yên
9.000.000 – 17.999.000 yên: 33%, trừ 1.536.000 yên
18.000.000 – 39.999.000 yên: 40%, trừ 2.796.000 yên
Từ 40.000.000 yên: 45%, trừ 4.796.000 yên

Ví dụ dễ hình dung: thu nhập chịu thuế 4.000.000 yên rơi vào bậc 20%. Thuế thu nhập = 4.000.000 × 20% − 427.500 = 372.500 yên/năm. Lưu ý đây là thu nhập chịu thuế, đã trừ khấu trừ — người có lương gộp 5,5 triệu yên hoàn toàn có thể rơi vào mức này.

Trên số thuế thu nhập đó còn cộng thêm thuế đặc biệt phục hồi thiên tai (復興特別所得税) bằng 2,1% của tiền thuế thu nhập. Với ví dụ trên, khoản này là khoảng 7.800 yên.

Người làm công ăn lương không phải tự nộp: công ty khấu trừ tại nguồn (源泉徴収 gensen choushuu) mỗi tháng rồi nộp thay. Con số trừ hằng tháng chỉ là ước tính — cuối năm sẽ được tính lại chính xác.

Thuế cư trú juuminzei — khoản làm nhiều người giật mình

Thuế cư trú là khoản khiến người Việt ở Nhật hoang mang nhất, vì nó tính trên thu nhập của năm trước chứ không phải năm hiện tại. Mức thu tiêu chuẩn gồm hai phần:

Phần theo thu nhập (所得割): khoảng 10% thu nhập chịu thuế năm trước — thường là 4% cho tỉnh và 6% cho thành phố/quận.
Phần cố định (均等割): khoảng 5.000 yên/năm, không phụ thuộc thu nhập.

Ba hệ quả thực tế mà ai cũng nên biết trước:

Năm đầu sang Nhật gần như không phải đóng, vì năm trước bạn chưa có thu nhập tại Nhật. Sang năm thứ hai khoản này mới xuất hiện và làm lương thực nhận tụt hẳn xuống.
Nghỉ việc hay giảm lương không làm thuế cư trú giảm ngay. Năm nay thu nhập thấp thì sang năm mới được giảm. Đây là lý do nhiều người vừa nghỉ việc lại nhận giấy đóng thuế rất nặng.
Ai có địa chỉ tại Nhật ngày 1/1 thì thành phố đó thu thuế cả năm, kể cả bạn chuyển đi nơi khác vào tháng 2.

Cách nộp có hai kiểu: 特別徴収 (công ty trừ vào lương, chia 12 tháng từ tháng 6 năm nay đến tháng 5 năm sau) và 普通徴収 (tự nộp, chia 4 kỳ, hay áp dụng cho người tự do hoặc vừa nghỉ việc). Nếu bạn nghỉ việc mà chưa đóng hết, phần còn lại thường bị đòi một lần — chuẩn bị tiền trước.

Thuế tiêu dùng và các loại thuế khác

Thuế tiêu dùng ở Nhật hiện là 10%, đã bao gồm trong giá niêm yết ở hầu hết cửa hàng. Có một mức ưu đãi 8% áp dụng cho thực phẩm, đồ uống không cồn mua mang về và báo giấy đặt dài hạn. Cùng một hộp cơm, mua mang về chịu 8% nhưng ăn tại chỗ chịu 10% — đó là lý do quầy konbini hay hỏi bạn có ăn tại quán không.

Các loại thuế khác chỉ liên quan khi bạn có tài sản:

Thuế ô tô (自動車税): đóng hằng năm theo dung tích xe, cộng thuế trọng lượng khi đi kiểm định shaken.
Thuế tài sản cố định (固定資産税): đóng hằng năm nếu đứng tên nhà hoặc đất. Đây là khoản chi phí thường bị bỏ quên khi tính bài toán mua nhà — xem thêm trong bài kinh nghiệm mua nhà ở Nhật.
Thuế thừa kế (相続税): thuế suất cao, và phạm vi áp dụng với người nước ngoài phụ thuộc loại tư cách lưu trú cùng thời gian cư trú.

Bảo hiểm xã hội không phải thuế, nhưng trừ còn nặng hơn

Nhiều người gộp chung mọi khoản bị trừ vào lương và gọi hết là thuế. Thực ra phần lớn số tiền bị trừ là bảo hiểm xã hội (社会保険料), không phải thuế. Với người làm công ăn lương, các khoản chính gồm:

Bảo hiểm y tế (健康保険): khoảng 10% lương chuẩn, công ty và người lao động mỗi bên chịu một nửa.
Bảo hiểm hưu trí (厚生年金): 18,3% lương chuẩn, cũng chia đôi — người lao động chịu khoảng 9,15%.
Bảo hiểm việc làm (雇用保険): tỷ lệ nhỏ, phía người lao động thường dưới 1%.
Bảo hiểm điều dưỡng (介護保険): áp dụng từ 40 tuổi trở lên.

Cộng lại, phần người lao động chịu thường rơi vào khoảng 15% lương gộp. Tin tốt: toàn bộ số tiền bảo hiểm này được khấu trừ khỏi thu nhập chịu thuế, nên nó kéo tiền thuế xuống. Và tiền hưu trí đóng ở Nhật có thể rút một phần khi về nước, nếu làm đúng thủ tục trong thời hạn quy định.

Những khoản khấu trừ giúp bạn đóng ít thuế hơn

Đây là phần đáng đọc nhất, vì mỗi khoản khấu trừ là tiền thật quay lại túi bạn. Các khoản phổ biến với người Việt đi làm ở Nhật:

Khấu trừ cơ bản (基礎控除): ai cũng được. Mức này đã được điều chỉnh tăng trong đợt cải cách thuế gần đây, nên hãy tra bảng mới nhất trên trang NTA thay vì dùng lại con số cũ 480.000 yên.
Khấu trừ thu nhập từ lương (給与所得控除): tự động trừ theo mức lương, không cần khai gì.
Khấu trừ người phụ thuộc (扶養控除): áp dụng cả với người thân đang ở Việt Nam nếu bạn có gửi tiền và chứng minh được bằng giấy tờ quan hệ thân nhân cùng chứng từ chuyển tiền. Quy định về hồ sơ đã siết chặt hơn trước, nên phải giữ đủ biên lai chuyển tiền từng lần.
Khấu trừ phí bảo hiểm (生命保険料控除): bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm y tế tư nhân.
iDeCo: tiền đóng vào quỹ hưu trí cá nhân được trừ toàn bộ khỏi thu nhập chịu thuế.
Khấu trừ chi phí y tế (医療費控除): khi chi phí khám chữa bệnh cả gia đình trong năm vượt ngưỡng quy định.
Khấu trừ vay mua nhà (住宅ローン控除): giảm thuế trực tiếp trong nhiều năm cho người vay mua nhà.

Riêng furusato nozei (ふるさと納税) không hẳn là khấu trừ mà là chuyển hướng: bạn ủng hộ cho một địa phương, số tiền đó được trừ vào thuế cư trú và thuế thu nhập, chỉ chịu 2.000 yên phí, đổi lại nhận quà đặc sản. Đây là thứ dễ làm nhất và gần như ai đi làm cũng nên dùng.

Muốn đầu tư mà không bị đánh thuế lãi, hãy xem thêm chế độ miễn thuế đầu tư trong bài đầu tư NISA ở Nhật — lãi và cổ tức trong tài khoản NISA không chịu thuế, khác hẳn tài khoản chứng khoán thường bị đánh khoảng 20%.

Cuối năm khai thuế thế nào?

Người làm công ăn lương thường chỉ cần nenmatsu chousei (年末調整) — công ty tính lại thuế cả năm vào khoảng tháng 11–12, bạn nộp giấy khai các khoản khấu trừ, chênh lệch thừa thiếu được hoàn hoặc thu vào lương tháng 12.

Bạn phải tự làm kakutei shinkoku (確定申告 — quyết toán thuế) nếu rơi vào các trường hợp sau:

Có thu nhập ngoài lương vượt ngưỡng quy định, hoặc làm cùng lúc cho hai nơi trở lên.
Lương cả năm vượt 20.000.000 yên.
Muốn khai khấu trừ chi phí y tế, quyên góp, hoặc năm đầu tiên khai khấu trừ vay mua nhà.
Nghỉ việc giữa năm và không được công ty nào làm nenmatsu chousei cho.

Kỳ khai thuế thường từ giữa tháng 2 đến ngày 15/3 cho thu nhập của năm trước đó. Có thể khai online bằng hệ thống e-Tax với thẻ My Number và điện thoại đọc được NFC — nhanh hơn nhiều so với xếp hàng ở cục thuế vào mùa cao điểm.

Giấy quan trọng nhất cần giữ là 源泉徴収票 (gensen choushuuhyou), tờ giấy nhỏ công ty phát cuối năm ghi tổng thu nhập và số thuế đã khấu trừ. Xin visa, đổi việc, vay ngân hàng hay xin vĩnh trú đều cần tới nó.

Tra đúng con số của nơi bạn đang ở

Thuế thu nhập là thuế quốc gia nên giống nhau cả nước, nhưng thuế cư trú và các khoản phụ thu có khác biệt giữa các địa phương. Cách tra chắc chắn nhất:

Tra bảng thuế suất và các khoản khấu trừ mới nhất tại trang của Cục Thuế Quốc gia Nhật Bản (NTA).
Gõ tên thành phố nơi bạn ở kèm từ khóa 住民税 để ra trang chính thức của city hall, ở đó có mức thu và cách nộp cụ thể.
Nhiều city hall có quầy tư vấn thuế miễn phí vào mùa khai thuế, một số nơi có thông dịch tiếng Việt theo lịch hẹn — hỏi trước qua điện thoại.

Câu hỏi thường gặp

Đi làm ở Nhật bị trừ bao nhiêu phần trăm lương?

Với người làm công ăn lương phổ biến, tổng các khoản bị trừ thường rơi vào khoảng 20–25% lương gộp. Trong đó bảo hiểm xã hội chiếm phần lớn (khoảng 15%), còn lại là thuế thu nhập và thuế cư trú. Tỷ lệ tăng dần theo thu nhập vì thuế thu nhập là thuế lũy tiến.

Năm đầu sang Nhật có phải đóng thuế cư trú không?

Gần như không. Thuế cư trú tính trên thu nhập của năm trước, mà năm trước bạn chưa có thu nhập tại Nhật nên số phải đóng bằng không. Khoản này xuất hiện từ tháng 6 của năm thứ hai, và đó là lúc nhiều người thấy lương thực nhận tụt xuống rõ rệt.

Gửi tiền về Việt Nam cho bố mẹ có được giảm thuế không?

Có thể, thông qua khấu trừ người phụ thuộc, nhưng điều kiện đã siết chặt hơn trước. Bạn cần giấy tờ chứng minh quan hệ thân nhân đã dịch công chứng và chứng từ chuyển tiền của từng lần gửi. Giữ đủ biên lai ngân hàng hoặc dịch vụ chuyển tiền cả năm, đừng gửi tay qua người quen.

Về nước rồi có phải đóng nốt thuế cư trú không?

Có. Thuế cư trú tính trên thu nhập năm trước nên phần chưa đóng vẫn còn nợ dù bạn đã rời Nhật. Trước khi về nên tới city hall hỏi số dư và chọn cách xử lý: đóng trọn một lần, hoặc chỉ định người đại diện nộp thuế (納税管理人) tại Nhật để nộp thay.

Không khai kakutei shinkoku thì bị gì?

Nếu thuộc diện bắt buộc khai mà không khai, bạn có thể bị truy thu kèm tiền phạt chậm nộp. Nặng hơn là ảnh hưởng tới hồ sơ visa: khi gia hạn tư cách lưu trú hoặc xin vĩnh trú, cục xuất nhập cảnh có kiểm tra tình trạng nộp thuế của bạn.

Bài viết mang tính tham khảo, cập nhật tháng 8/2026. Quy định thuế tại Nhật thay đổi theo từng năm tài khóa và có khác biệt giữa các địa phương. Trước khi ra quyết định liên quan tới thuế, hãy kiểm tra lại với cục thuế địa phương, city hall nơi bạn cư trú hoặc chuyên gia thuế (税理士).

Tiền bạc & thuế