Thuế cư trú ở Nhật: juuminzei là gì, đóng bao nhiêu và đóng sao

Thuế cư trú ở Nhật (住民税 juuminzei) là khoản khiến nhiều người Việt hoang mang nhất trong các loại thuế, vì nó không tính trên thu nhập năm nay mà trên thu nhập của năm trước. Hệ quả là năm thứ hai đi làm, lương thực nhận tự nhiên tụt xuống dù lương hợp đồng không đổi.

Bài này giải thích thuế cư trú là gì, đóng bao nhiêu, nộp theo cách nào, và quan trọng nhất — xử lý ra sao khi bạn nghỉ việc hoặc chuẩn bị về Việt Nam. Nếu muốn nhìn bức tranh đầy đủ các loại thuế, đọc thêm bài thuế ở Nhật toàn tập.

Thuế cư trú ở Nhật là gì?

Thuế cư trú là thuế địa phương, nộp cho tỉnh và cho thành phố/quận nơi bạn đăng ký cư trú. Tiền này dùng cho dịch vụ công tại chỗ: thu gom rác, trường học, thư viện, phúc lợi. Khác với thuế thu nhập là thuế quốc gia nộp cho nhà nước.

Ba đặc điểm cần nhớ:

• Tính trên thu nhập năm trước, từ 1/1 đến 31/12 của năm liền trước.
• Ai có địa chỉ đăng ký tại Nhật vào ngày 1/1 thì phải đóng cho địa phương đó trọn năm, kể cả sau đó chuyển đi nơi khác.
• Không phân biệt quốc tịch. Người nước ngoài có tư cách lưu trú và đăng ký cư trú đều thuộc diện đóng như người Nhật.

Thuế cư trú đóng bao nhiêu?

Mức thu tiêu chuẩn gồm hai phần cộng lại:

• Phần theo thu nhập (所得割): khoảng 10% thu nhập chịu thuế của năm trước — thông thường 4% cho tỉnh và 6% cho thành phố/quận.
• Phần cố định (均等割): khoảng 5.000 yên/năm, ai cũng như nhau bất kể thu nhập cao thấp.

Ví dụ dễ hình dung: thu nhập chịu thuế năm trước là 3.000.000 yên. Phần theo thu nhập khoảng 3.000.000 × 10% = 300.000 yên, cộng phần cố định 5.000 yên, tổng khoảng 305.000 yên cho cả năm — chia ra khoảng 25.400 yên mỗi tháng.

Lưu ý đây là thu nhập chịu thuế, tức lương gộp đã trừ khấu trừ thu nhập từ lương, tiền bảo hiểm xã hội và các khoản khấu trừ khác. Người có lương gộp 4,5 triệu yên hoàn toàn có thể rơi vào mức thu nhập chịu thuế 3 triệu.

Mức chính xác khác nhau chút ít giữa các địa phương vì một số tỉnh có phụ thu riêng. Muốn biết con số đúng của nơi mình ở, gõ tên thành phố kèm 住民税 để ra trang chính thức của city hall.

Vì sao năm thứ hai ở Nhật lương tự nhiên tụt?

Đây là câu hỏi được hỏi nhiều nhất, và câu trả lời nằm gọn trong cơ chế tính trên thu nhập năm trước.

• Năm đầu tiên sang Nhật: năm trước bạn chưa có thu nhập tại Nhật, nên thuế cư trú bằng 0. Lương thực nhận trông khá đẹp.
• Từ tháng 6 của năm thứ hai: thuế cư trú tính trên thu nhập năm đầu bắt đầu bị trừ vào lương. Với mức lương phổ thông, khoản này thường là 15.000–25.000 yên mỗi tháng.

Nói cách khác, lương của bạn không giảm — chỉ là khoản thuế bị hoãn một năm nay mới tới. Ai vừa sang Nhật nên biết trước điều này để không tiêu hết theo mức lương năm đầu.

Hai cách nộp thuế cư trú

Có hai hình thức, bạn thuộc hình thức nào tùy tình trạng việc làm:

• 特別徴収 (tokubetsu choushuu) — công ty trừ vào lương và nộp thay. Tổng thuế cả năm chia đều 12 tháng, thu từ tháng 6 năm nay đến tháng 5 năm sau. Đây là hình thức của hầu hết người đi làm chính thức.
• 普通徴収 (futsuu choushuu) — bạn tự nộp. City hall gửi giấy báo về nhà khoảng tháng 6, chia thành 4 kỳ (thường là tháng 6, 8, 10 và tháng 1 năm sau). Áp dụng cho người tự kinh doanh, người làm tự do, hoặc người vừa nghỉ việc.

Với hình thức tự nộp, bạn có thể trả tại konbini, tại quầy city hall, chuyển khoản ngân hàng hoặc thanh toán bằng ứng dụng có mã vạch. Trả trọn năm một lần cũng được và tiện hơn nếu bạn hay quên.

Giấy báo thuế cư trú (住民税決定通知書) là tờ giấy nên giữ lại. Xin visa, xin vĩnh trú hay vay ngân hàng đều có lúc cần tới nó, cùng với giấy chứng nhận nộp thuế xin ở city hall.

Ai được miễn hoặc giảm thuế cư trú?

Có, nhưng điều kiện hẹp và mức ngưỡng khác nhau theo địa phương. Các trường hợp thường được xét:

• Thu nhập năm trước dưới ngưỡng quy định của địa phương — thường rơi vào người mới sang, người làm bán thời gian ít giờ hoặc du học sinh.
• Đang hưởng trợ cấp sinh hoạt theo chế độ bảo trợ xã hội.
• Thu nhập giảm đột ngột vì thất nghiệp, bệnh tật hoặc thiên tai — nhiều city hall có chế độ giảm hoặc giãn nộp, nhưng phải chủ động nộp đơn xin, không tự động áp dụng.

Điểm quan trọng: khó khăn thật thì hãy tới quầy thuế của city hall trình bày, đừng im lặng không đóng. Nợ thuế bị tính tiền chậm nộp, và tình trạng nộp thuế bị kiểm tra khi bạn gia hạn tư cách lưu trú hoặc xin vĩnh trú.

Nghỉ việc hoặc về nước thì xử lý thế nào?

Đây là chỗ nhiều người vấp nhất. Thuế cư trú tính trên thu nhập năm trước, nên nghỉ việc không làm khoản nợ biến mất.

• Nghỉ việc giữa năm: phần thuế còn lại của năm thường được công ty gom lại trừ hết vào lương cuối hoặc tiền nghỉ việc. Nếu không, city hall sẽ chuyển bạn sang hình thức tự nộp và gửi giấy về nhà.
• Về Việt Nam hẳn: tới city hall trước khi làm thủ tục chuyển đi, hỏi số thuế còn nợ. Hai lựa chọn là đóng trọn một lần trước khi bay, hoặc chỉ định người đại diện nộp thuế (納税管理人) đang ở Nhật để nộp thay phần còn lại.
• Bỏ về mà không xử lý: khoản nợ vẫn tồn tại trong hồ sơ. Nếu sau này quay lại Nhật, đây là vết có thể gây rắc rối khi xin tư cách lưu trú.

Nhân lúc còn ở Nhật, nếu bạn đang có tiền nhàn rỗi thì cũng nên xem qua các chế độ đầu tư được miễn thuế — bài đầu tư NISA ở Nhật nói kỹ về việc lãi trong tài khoản NISA không bị đánh thuế, khác với tài khoản chứng khoán thường.

Bài viết mang tính tham khảo, cập nhật tháng 8/2026. Mức thu và điều kiện miễn giảm thuế cư trú khác nhau giữa các địa phương và thay đổi theo năm tài khóa. Hãy kiểm tra lại với quầy thuế tại city hall nơi bạn đăng ký cư trú trước khi ra quyết định.

Bài viết liên quan

Tiền bạc & thuế

Có con ở Nhật: 6 khoản tiền nhiều mẹ Việt hay bỏ sót

Thanh Nguyen 6 phút

Tiền bạc & thuế

Mỗi tháng để dành 1 man cho con: gửi tiết kiệm hay chơi NISA?

Thanh Nguyen 7 phút

Tiền bạc & thuế

Đầu tư NISA ở Nhật: cách mở tài khoản và chọn quỹ cho người mới

Thanh Nguyen 10 phút

Tiền bạc & thuế

Phí kokumin kenko hoken: cách tính và ai phải đóng ở Nhật

Thanh Nguyen 4 phút