Đổi việc ở Nhật: tenshoku toàn tập cho người Việt đi làm

Đổi việc ở Nhật — tenshoku (転職) — không còn là điều cấm kỵ như thời trước. Nhưng với người nước ngoài, việc này kéo theo một lớp phức tạp mà người Nhật không có: thủ tục với cục xuất nhập cảnh và rủi ro tư cách lưu trú nếu công việc mới không khớp visa hiện tại.

Bài này đi theo lộ trình thời gian: chuẩn bị, tìm việc, nhận offer, nghỉ việc, và các thủ tục sau đó.

Đổi việc mất bao lâu?

Thông thường 3 đến 6 tháng tính từ lúc bắt đầu tìm tới ngày vào công ty mới. Chia ra:

1–2 tháng: chuẩn bị hồ sơ, đăng ký dịch vụ giới thiệu việc làm, nộp hồ sơ.
1–2 tháng: phỏng vấn, thường 2 tới 3 vòng.
1–2 tháng: nhận offer, báo nghỉ công ty cũ, bàn giao công việc.

Đừng nghỉ việc trước khi có offer. Ngoài lý do tài chính, người nước ngoài còn có ràng buộc về tư cách lưu trú khi thất nghiệp kéo dài.

Kênh tìm việc

Công ty giới thiệu việc làm (転職エージェント) — miễn phí với người tìm việc, có tư vấn viên hỗ trợ chỉnh hồ sơ và luyện phỏng vấn. Một số công ty chuyên mảng nhân sự nước ngoài.
Trang tuyển dụng — tự nộp, chủ động hơn nhưng không có ai hỗ trợ chỉnh hồ sơ.
Giới thiệu từ người quen — tỷ lệ đậu cao nhất, đặc biệt trong ngành IT và kỹ thuật.
Hello Work — cơ quan việc làm công, miễn phí, nhiều vị trí ở địa phương. Cũng là nơi làm thủ tục trợ cấp thất nghiệp.

Hồ sơ cần gì?

Hai loại giấy tờ, và người mới đổi việc lần đầu hay nhầm chúng là một:

履歴書 (rirekisho) — sơ yếu lý lịch theo mẫu chuẩn, thông tin cá nhân và học vấn.
職務経歴書 (shokumu keirekisho) — bản mô tả kinh nghiệm làm việc, tự do định dạng, đây mới là thứ nhà tuyển dụng đọc kỹ.

Cách viết cụ thể ở bài rirekisho và shokumu keirekisho.

Nghỉ việc đúng cách

Đọc nội quy công ty xem yêu cầu báo trước bao lâu. Nhiều nơi ghi một tháng, một số nơi ghi hai tháng.
Báo trực tiếp cấp trên trước, rồi mới nộp đơn xin nghỉ bằng văn bản.
Bàn giao đầy đủ. Ngành nghề ở Nhật khá hẹp, tiếng xấu lan nhanh.
Dùng hết ngày phép còn lại nếu có thể, thương lượng vào lịch bàn giao.

Bốn giấy tờ phải lấy khi nghỉ

源泉徴収票 — nộp cho công ty mới để họ làm quyết toán cuối năm. Xem nenmatsu chousei và kakutei shinkoku.
離職票 — cần khi xin trợ cấp thất nghiệp, nếu có khoảng trống giữa hai công việc.
雇用保険被保険者証 — giấy tờ bảo hiểm việc làm, nộp cho công ty mới.
基礎年金番号 — thông tin số hưu trí cơ bản, xem nenkin ở Nhật toàn tập.

Phần visa — chỗ người nước ngoài dễ sai nhất

Phải khai báo với cục xuất nhập cảnh trong 14 ngày kể từ khi nghỉ việc và khi vào công ty mới. Xem khai báo đổi việc.
Công việc mới phải nằm trong phạm vi tư cách lưu trú hiện tại. Chuyển sang ngành nghề khác hẳn thì phải xin đổi tư cách lưu trú, và phải làm trước khi bắt đầu công việc mới.
Nên xin 就労資格証明書 — giấy chứng nhận tư cách làm việc. Không bắt buộc, nhưng nó xác nhận công việc mới hợp lệ với visa của bạn, giúp lần gia hạn sau nhẹ nhàng hơn nhiều.
Thất nghiệp quá lâu là vấn đề. Ở Nhật với visa lao động mà không làm việc trong thời gian dài có thể ảnh hưởng tới tư cách lưu trú.

Đổi việc có ảnh hưởng xin vĩnh trú không?

Có, nhưng không phải theo cách nhiều người lo. Điều quan trọng với hồ sơ vĩnh trú là thu nhập ổn định và nghĩa vụ thuế, bảo hiểm được thực hiện đầy đủ. Đổi việc để tăng thu nhập thường có lợi.

Cái bất lợi là đổi việc quá gần thời điểm nộp hồ sơ hoặc có khoảng trống thất nghiệp dài. Nếu đang tính xin vĩnh trú, hãy để công việc mới chạy ổn định một thời gian rồi nộp — xem visa vĩnh trú eijuken.

Câu hỏi thường gặp

Đổi việc ở Nhật có bị mất visa không?

Không, tư cách lưu trú không mất khi bạn nghỉ việc. Nhưng bạn phải khai báo với cục xuất nhập cảnh trong 14 ngày, và công việc mới phải phù hợp với tư cách lưu trú đang có. Thất nghiệp kéo dài mới là điều có thể ảnh hưởng tới việc gia hạn sau này.

Nên báo nghỉ trước bao lâu?

Theo nội quy công ty, thường là một tháng. Luật dân sự Nhật cho phép chấm dứt hợp đồng không thời hạn sau một khoảng thông báo ngắn hơn, nhưng làm đúng nội quy vẫn tốt hơn cho quan hệ và cho việc bàn giao. Hãy đọc nội quy trước khi mở lời.

Tiếng Nhật N3 có đổi việc được không?

Được, tùy ngành. Mảng IT, kỹ thuật, sản xuất và dịch vụ hướng tới khách nước ngoài có nhiều vị trí chấp nhận N3. Các vị trí văn phòng tiếp xúc khách hàng Nhật thường yêu cầu N2 trở lên. Kinh nghiệm chuyên môn có thể bù cho tiếng.

Có nên nói thật lý do nghỉ việc khi phỏng vấn không?

Nên nói thật nhưng diễn đạt theo hướng tích cực và hướng về tương lai, tránh chê bai công ty cũ. Nhà tuyển dụng Nhật quan tâm bạn muốn phát triển gì ở nơi mới hơn là bạn không hài lòng gì ở nơi cũ.

Bài viết mang tính tham khảo, cập nhật tháng 8/2026. Quy định về tư cách lưu trú và thủ tục khai báo có thể thay đổi. Hãy kiểm tra với Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú hoặc chuyên gia hành chính trước khi ra quyết định.

Tìm việc