Thanh Nguyen 
Có thể. Khai người phụ thuộc ở Nhật (扶養控除) cho người thân đang sống tại Việt Nam là hợp pháp và giúp giảm thuế thu nhập lẫn thuế cư trú. Nhưng điều kiện đã siết chặt hơn nhiều so với vài năm trước, và phần lớn hồ sơ bị loại vì chứng từ chuyển tiền chứ không phải vì quan hệ thân nhân.
Cần giấy tờ gì?
Với người thân sống ngoài Nhật, cục thuế yêu cầu hai nhóm giấy tờ:
- Giấy tờ chứng minh quan hệ thân nhân (親族関係書類) — giấy khai sinh, sổ hộ khẩu, giấy đăng ký kết hôn, kèm bản dịch sang tiếng Nhật.
- Giấy tờ chứng minh việc chuyển tiền (送金関係書類) — biên lai chuyển tiền của ngân hàng hoặc dịch vụ chuyển tiền, hoặc sao kê thẻ tín dụng phát hành cho người thân đó.
Cả hai nhóm phải nộp cho công ty khi làm nenmatsu chousei, hoặc đính kèm khi tự làm kakutei shinkoku.
Điều kiện đã siết chặt với người 30–69 tuổi
Đây là thay đổi mà nhiều người chưa cập nhật. Với người thân sống ở nước ngoài trong độ tuổi từ 30 đến 69, ngoài hai nhóm giấy tờ trên còn phải thuộc một trong các nhóm:
- Đang du học ở nước ngoài, có giấy tờ chứng minh.
- Là người khuyết tật.
- Nhận từ bạn số tiền chuyển về từ 380.000 yên trở lên trong năm.
Người thân dưới 30 tuổi hoặc từ 70 tuổi trở lên thì không cần điều kiện bổ sung này, chỉ cần đủ hai nhóm giấy tờ chuẩn. Đây là lý do khai cho bố mẹ đã cao tuổi thường dễ hơn khai cho anh chị em.
Ba cách gửi tiền không được chấp nhận
- Gửi tay qua người quen về Việt Nam. Không có chứng từ thì coi như không có việc chuyển tiền.
- Gộp một khoản lớn cho nhiều người. Chứng từ phải thể hiện tiền chuyển cho từng người phụ thuộc. Gửi một lần 1 triệu yên cho bố rồi khai cả bố lẫn mẹ là không hợp lệ — phải chuyển riêng cho từng người.
- Người khác đứng tên chuyển hộ. Người chuyển tiền phải chính là người khai khấu trừ.
Cách an toàn nhất: chuyển khoản qua ngân hàng hoặc dịch vụ chuyển tiền có hóa đơn điện tử, mỗi người phụ thuộc một giao dịch riêng, và lưu lại toàn bộ biên lai của cả năm.
Khai được thì giảm bao nhiêu?
Mức khấu trừ khác nhau theo độ tuổi và quan hệ của người phụ thuộc — người từ 70 tuổi trở lên và người sống chung được mức cao hơn. Khoản này trừ vào thu nhập chịu thuế, nên số tiền thuế giảm thực tế phụ thuộc bậc thuế của bạn.
Lưu ý mặt trái: thu nhập chịu thuế giảm cũng làm hạn mức furusato nozei của bạn co lại. Nếu định làm cả hai, hãy tính hạn mức sau khi đã trừ khoản người phụ thuộc.
Câu hỏi thường gặp
Khai bố mẹ ở Việt Nam làm người phụ thuộc được không?
Được, nếu bạn thực sự chu cấp và có đủ chứng từ chuyển tiền cùng giấy tờ chứng minh quan hệ đã dịch sang tiếng Nhật. Bố mẹ từ 70 tuổi trở lên thì không phải đáp ứng điều kiện bổ sung về số tiền chuyển, và mức khấu trừ cũng cao hơn.
Khai gian người phụ thuộc thì bị gì?
Bị truy thu toàn bộ số thuế đã được giảm, cộng tiền phạt khai sai và tiền chậm nộp. Nặng hơn là ảnh hưởng tới hồ sơ visa, vì tình trạng nộp thuế được xem xét khi gia hạn tư cách lưu trú hoặc xin vĩnh trú. Không đáng để mạo hiểm.
Vợ chồng cùng đi làm thì ai khai con?
Chỉ một người được khai cho mỗi người phụ thuộc, không khai trùng. Thông thường nên để người có thu nhập cao hơn khai, vì người ở bậc thuế cao hơn sẽ tiết kiệm được nhiều tiền thuế hơn từ cùng một khoản khấu trừ.
Bài viết mang tính tham khảo, cập nhật tháng 8/2026. Điều kiện và mức khấu trừ người phụ thuộc thay đổi theo năm tài khóa. Hãy đối chiếu với hướng dẫn của Cục Thuế Quốc gia Nhật Bản hoặc hỏi cục thuế nơi bạn cư trú trước khi nộp hồ sơ.
Bài viết liên quan
Tiền bạc & thuế Có con ở Nhật: 6 khoản tiền nhiều mẹ Việt hay bỏ sót
Tiền bạc & thuế Mỗi tháng để dành 1 man cho con: gửi tiết kiệm hay chơi NISA?
Tiền bạc & thuế Đầu tư NISA ở Nhật: cách mở tài khoản và chọn quỹ cho người mới
Tiền bạc & thuế