Thanh Nguyen 
Nghỉ việc ở Nhật không chỉ là nộp đơn rồi đi. Với người nước ngoài, một lần nghỉ việc kéo theo bốn thứ cùng lúc: bảo hiểm y tế, hưu trí, thuế cư trú và tư cách lưu trú. Bỏ sót một cái là rắc rối kéo dài nhiều tháng.
Bài này đi theo trình tự: trước khi nghỉ, ngày cuối, và những việc trong 14 ngày sau đó.
Trước khi nghỉ
- Đọc nội quy công ty về thời hạn báo trước, thường là một tháng.
- Báo trực tiếp cấp trên trước, rồi nộp đơn xin nghỉ bằng văn bản.
- Kiểm tra ngày phép còn lại và thương lượng dùng hết trước ngày cuối.
- Hỏi về thuế cư trú còn lại — công ty có thể gom trừ một lần vào lương cuối, xem thuế cư trú ở Nhật.
- Bàn giao đầy đủ. Ngành nghề ở Nhật hẹp, và người ta nhớ rất lâu.
Bốn giấy tờ phải lấy
- 離職票 — cần để xin trợ cấp thất nghiệp. Công ty gửi sau vài tuần, hãy nhắc nếu lâu không thấy.
- 源泉徴収票 — nộp cho công ty mới, hoặc dùng khi tự quyết toán thuế.
- 雇用保険被保険者証 — giấy tờ bảo hiểm việc làm.
- Thông tin số hưu trí cơ bản — xem nenkin ở Nhật toàn tập.
Đồng thời trả lại thẻ nhân viên, thẻ bảo hiểm y tế của công ty và các tài sản công ty.
Trong 14 ngày sau khi nghỉ
- Đăng ký bảo hiểm y tế mới. Hai lựa chọn: chuyển sang bảo hiểm quốc dân tại city hall, hoặc tiếp tục tham gia bảo hiểm công ty cũ theo chế độ cho phép. So sánh con số của cả hai rồi chọn, xem bảo hiểm y tế ở Nhật.
- Chuyển sang hưu trí quốc dân tại city hall nếu chưa có việc mới. Thu nhập thấp thì xin xét miễn giảm ngay, đừng để trống.
- Khai báo với cục xuất nhập cảnh về việc nghỉ việc — xem khai báo đổi việc.
- Đăng ký tại Hello Work nếu định xin trợ cấp thất nghiệp, xem trợ cấp thất nghiệp ở Nhật.
Thuế cư trú — cú sốc quen thuộc
Thuế cư trú tính trên thu nhập năm trước, nên nghỉ việc không làm nó giảm. Nếu công ty không gom trừ một lần vào lương cuối, city hall sẽ chuyển bạn sang hình thức tự nộp và gửi giấy về nhà.
Thu nhập giảm mạnh thì hãy tới quầy thuế xin xét giảm hoặc giãn nộp — chế độ này không tự động áp dụng, phải chủ động nộp đơn.
Phần tư cách lưu trú
- Nghỉ việc không làm mất tư cách lưu trú ngay, nhưng bạn phải khai báo trong 14 ngày.
- Không hoạt động theo tư cách lưu trú trong thời gian dài là vấn đề. Xem nghỉ việc bao lâu thì ảnh hưởng tư cách lưu trú.
- Tìm việc mới càng sớm càng tốt, và giữ bằng chứng bạn đang tích cực tìm việc — đăng ký Hello Work là một bằng chứng tốt.
Nghỉ việc kiểu nào ảnh hưởng gì?
- Tự xin nghỉ — chủ động hoàn toàn, nhưng trợ cấp thất nghiệp có thời gian chờ dài hơn và điều kiện tham gia bảo hiểm việc làm ngặt hơn.
- Bị công ty cho nghỉ, hết hợp đồng, công ty phá sản — được xét theo diện mất việc ngoài ý muốn, trợ cấp đến sớm hơn và có chế độ giảm phí bảo hiểm quốc dân riêng, xem giảm phí bảo hiểm quốc dân.
Vì vậy lý do nghỉ việc ghi trên giấy tờ rất quan trọng. Nếu bạn bị ép nghỉ nhưng giấy tờ ghi là tự nguyện, hãy phản ánh với Hello Work — họ có thủ tục xem xét lại lý do.
Đọc thêm
Câu hỏi thường gặp
Nghỉ việc rồi có được ở lại Nhật không?
Được, tư cách lưu trú không mất ngay khi nghỉ việc. Nhưng bạn phải khai báo trong 14 ngày và nên tìm việc mới sớm, vì không hoạt động theo tư cách lưu trú trong thời gian dài có thể dẫn tới việc tư cách bị xem xét lại.
Công ty không cho nghỉ thì làm sao?
Người lao động có quyền chấm dứt hợp đồng lao động không thời hạn theo quy định của luật. Công ty không thể giữ bạn lại trái ý muốn. Nếu bị gây khó dễ, hãy nộp đơn bằng văn bản có bằng chứng gửi, và liên hệ cơ quan giám sát tiêu chuẩn lao động để được tư vấn.
Bao lâu thì nhận được giấy 離職票?
Thường trong khoảng hai tuần sau ngày nghỉ, vì công ty phải làm thủ tục với Hello Work trước. Nếu quá lâu không nhận được, hãy liên hệ công ty; trường hợp công ty không hợp tác, bạn có thể nhờ Hello Work can thiệp.
Có nên nghỉ việc trước khi tìm được việc mới không?
Với người nước ngoài thì không nên, trừ khi có lý do bắt buộc. Ngoài áp lực tài chính, khoảng trống thất nghiệp còn ảnh hưởng tới hồ sơ gia hạn visa và hồ sơ xin vĩnh trú sau này. Tìm việc trong lúc vẫn đang đi làm là an toàn hơn nhiều.
Bài viết mang tính tham khảo, cập nhật tháng 8/2026. Quy định về lao động, bảo hiểm và tư cách lưu trú có thể thay đổi. Hãy tư vấn Hello Work, cơ quan giám sát tiêu chuẩn lao động hoặc chuyên gia hành chính về trường hợp cụ thể.
